Đổi thay tác gia kinh điển trong giáo trình và SGK văn học Nga

Sự đổi thay vị trí các nhà văn kinh điển trong SGK, Giáo trình văn học Nga

Trần Đình Sử sưu tầm

Dưới thời Stalin trong SGK Văn học, tác gia kinh điển thế kỉ 19 có 7 vị: Puskin, Tolstoi, Dostoievski, Turgenev, Gogol, Tchekhov, Lermontov. Shernyshevski. Dostoievski bị bỏ ra ngoài, vì tác phẩm Lũ người quỷ ám bj coi là ám chỉ các nhà cách mạng. Shernyshevski là nhà văn được đánh giá cao nhất về tư tưởng, nhưng giờ học ít nhất.Văn học Xô viết có 22 nhà văn trọng điểm, gồm Gorki, Maiakovski, Sholokhov, Ostrovski, Furmanov, Fadeev, A. Tolstoi, Serafimovich, Pogodin, Fedin, Polevoi, Trenhev, Bednyi, Kochetov, Babaev, Kataev, Makarenco,Tikhonov, Isakovski, Vishnevski, Prokofiev,… Trong số này số giờ của M. Gorki là cao nhất, chiếm 28 tiết, chiếm 1/3 số tiết trong chương trình, chỉ thua Puskin 36 tiết.

Đến thời N. Khrutsốp lên ngôi thì Dostoievski cùng hai nhà văn Esenin và Bloc được đưa vào SGK.

Thời Brejnev văn học Xô viết gồm 9 nhà văn: Gorki, Maia, Sholokhov, Esenin, Ostrovski, Fadeev, Bloc, Tvardovski, A. Tolstoi. Tuy nhiên vị thế của Gorki bị suy giảm. Vốn chiếm 130 trang trong SGK, nay chỉ còn 42  trang (năm 1979). Trước chiếm 1/3, nay chỉ còn 1/10. Văn học thế kỉ 19 vẫn 7 nhà văn kinh điển. Văn học xô viết vẫn có Esenin, Prishvin được đánh giá rất cao, Furmanov bị hạ thấp, Polevoi, Babaev, Kochetov được đưa ra khỏi SGK.

Năm 1982 Lịch sử văn học xô viết do Ershov chủ biên lần đầu tiên Fadeev và Ostrovski không nằm trong số nhà văn trọng điểm. Đưa thêm F. Glatkov, Leonov, Zoshenko, Platonov và Bulgakov vào chương trình .

 

Từ khi Gorbachev lên ngôi cho đến khi Liên Xô sụp đổ vị trí các nhà văn trọng điểm và kình điển trong SGK và gíao trình đại học còn thay đổi nhiều hơn nữa. Trong giáo trình văn học Xô viết viết năm 1989 – 1990 22 nhà văn xô viết bị bỏ đi 14 vị, trong đó có Fadeev, Furmanov, Glatkov, Betnyi, Trenhev, Víshnevski, Ostrovski, Serafimovich, Makarenko, Isakovski, Tikhonov, Pogodin, Fedin, Prokofiev.

Từ năm 1993 địa vị các nhà văn trong giáo trình và SGK đã hoàn toàn thay đổi. Các nhà văn lưu vong như Bunin, Tzvetaeva, các nhà văn hải ngoại như Brodski, Nabokov có khuynh hướng dân chủ, nhân đạo chủ nghĩa được đưa vào SGK. Các nhà văn cách mạng chỉ còn khoảng 1/10. Trong cuốn Lịch sử Văn học Nga nửa đầu thế kỉ XXI, do bà L. B. Egorova chủ biên, xuất bản năm 2014 gồm hai tập. Tập một trình bày các vấn đề chung, tập 2 trình bày tác giả. Phần tác giả nửa đầu thế kỉ chỉ có 14 tác giả được nói đến, gồm Bunin, Akhmatova, Tzvetaeva, Esenin, Gorki, Sholokhov, Maiakovski, Pasternac, Platonov, Leonov, Nabokov, Bulgakov, Andreev, Bloc. Nhà văn kinh điển cũ chỉ còn Gorki, Sholokhov, Maiakovski, Esenin, Leonov.

Chỉ thay đổi danh sách các nhà văn trọng điểm trong một giáo trình cũng cho thấy sử đổi thay lớn trong quan niệm và ý thức nghệ thuật. Văn học xô viết đã không còn vị trí chủ đạo nữa.

 

Advertisements

About Trần Đình Sử

Giáo sư tiến sĩ Lý luận văn học, khoa Ngữ Văn, Đại học sư phạm Hà Nội
Bài này đã được đăng trong Uncategorized. Đánh dấu đường dẫn tĩnh.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s